Zelf aan het roer, samen op koers
Ieder najaar zeil ik de Singlehanded. Een prestatietocht waarin je in vier dagen ongeveer 200 mijl aflegt, zeilend verschillende havens aanloopt en onderweg opdrachten uitvoert. Op zoet én zout water. Voor de start weet je niet welke opdrachten je krijgt. Je weet ook niet precies wat het weer gaat doen. Natuurlijk bestudeer je de voorspellingen. Je zorgt dat je boot op orde is, dat je materiaal klopt en (minstens zo belangrijk) dat je zelf voorbereid bent op wat er kan komen. Maar daarna moet je het doen met wat zich aandient. Misschien is dat wel waarom ik tijdens het zeilen zo vaak aan leiderschap moet denken.
Je bepaalt de koers, niet de omstandigheden
Op het water leer je al snel dat een goed plan geen garantie is voor een voorspelbare reis. De wind draait, neemt toe of valt juist helemaal weg. Stroming blijkt sterker dan verwacht. Een gekozen route werkt niet en je moet opnieuw nadenken. Dat vraagt niet alleen om koersvastheid, maar juist om het vermogen om te blijven waarnemen en bij te sturen. Zo stap ik ook een organisatie binnen. Niet onmiddellijk overgaan tot actie, maar eerst kijken en luisteren. Wat gebeurt hier? Waar zit de energie? Wat heeft deze organisatie nodig? En pas daarna: welke koers helpt ons verder?
Soms betekent koers houden dat je moet bijsturen. Op een zeilboot is overstag gaan tenslotte geen teken dat je de weg kwijt bent. Het is soms de enige manier om je bestemming te bereiken.
Alleen op eigen kiel maar toch samen
Wat ik bijzonder vind aan de Singlehanded is de paradox. Je vaart de tocht alleen. Je bent verantwoordelijk voor je eigen boot, je eigen keuzes en je eigen beslissingen. Niemand neemt het roer van je over wanneer het lastig wordt en tegelijkertijd vaar je de tocht samen. Om je heen zijn andere zeilers met dezelfde opdracht. Iedereen op zijn eigen boot, met zijn eigen keuzes en zijn eigen uitdagingen. Je hoeft elkaar niet voortdurend nodig te hebben om te weten dat de ander er is. En als het erop aankomt, help je elkaar.
Sinds ik als Midlancer bij Leadership Talents Onderwijsmanagement ben gestart, zie ik daarin een duidelijke parallel. Ook wij stappen zelfstandig een organisatie binnen. De opdracht wordt vooraf zo nauwkeurig mogelijk opgehaald door onze business managers en vervolgens met ons als midlancers besproken. Waar nodig stellen we aanvullende vragen om de opdracht en context goed te begrijpen. Pas daarna volgt de match.
Vervolgens krijg je een opdracht, kijkt wat er nodig is en neemt verantwoordelijkheid voor de keuzes die je maakt. Daarbij moet je kunnen vertrouwen op je eigen ervaring, vakmanschap en professionele oordeel.
Tegelijkertijd kun je altijd een beroep doen op je thuisbasis: de groep unieke onderwijsprofessionals en collega-Midlancers van Leadership Talents Onderwijsmanagement. Je staat er dus niet alleen voor.
Zelfstandig als het kan, samen als het nodig is.
Onderzoek naar leiderschap in de zeilsport laat mooi zien dat leiderschap juist onder veranderende omstandigheden draait om waarnemen, vertrouwen, verantwoordelijkheid delen en kunnen aanpassen. Bij teams die langdurig samen zeilen, blijkt leiderschap bovendien steeds minder uitsluitend bij de formele schipper te liggen en steeds meer iets van de bemanning als geheel te worden.
Misschien is dat wat zeilen ons vertelt over leiderschap. Je kunt je uitstekend voorbereiden. Je kunt een bestemming kiezen en een koers uitzetten. Maar uiteindelijk heb je de omstandigheden niet in de hand. Wat je wel in de hand hebt, is hoe je erop reageert. De wind kun je niet bepalen, wel hoe je de zeilen zet.
